İngilizce Üzerinde Etkisi Olmuş Diller

Eski İngilizceye giriş yapmadan önce Britanya Adaları’nda halihazırda konuşulan diller hakkında bilgi sahibi olmamız gerekiyor.

Britanya Adaları’na gelip yerleştiği bilinen ilk halk Briton Keltleridir. Bu insanlar “Common Brittonic” (Ortak Briton Dili) konuşuyorlardı. Daha sonra başka Kelt halkları da gelerek adalardaki Kelt nüfusunu sağlamlaştırdılar. Bu nedenle ortada henüz tam olarak “İngilizce” diyebileceğimiz bir dil olmasa da ağırlıklı olarak Kelt dillerinin konuşulduğunu söyleyebiliriz.

Ancak tahmin edilenin tersine Keltçenin İngilizce üzerindeki etkisi minimal olmuştur ve çoğunlukla “London” (Londra) ve “York” gibi yer isimlerinde kendini göstermiştir. Bu isimler de zamanla Latincenin etkisiyle değişmiştir.

Keltler Britanya Adaları’na yerleştikten çok sonra Romalılar gelmiş ve milattan sonra 43 yılından itibaren Latince etkisi kendini göstermeye başlamıştır. Ancak Latince bu dönemde yalnızca İngilizceyi değil, Avrupa’daki birçok dili etkilemiş ve etkisini sürdürmüştür. Peki İngilizceyi nasıl etkiledi?

Roma İmparatorluğu’nun Britanya’yı işgal ettiği döneme (43-410) Roma Britanyası Dönemi denir ve bu dönem içinde yönetimi elinde tutan Romalılar özellikle askeri ve idari isimlerin Latinceleşmesine sebep olmuştur. Buna en büyük örnek olarak askeri kamp anlamına gelen “-castra” son eki verilebilir. Askeri kamplar bulundukları yere göre sonuna bu ek getirilerek isimlendirilmiştir ve bu ek zamanla “-chester”, “-caster” ve “-cester” ekine dönüşerek bugün hala kullanılan yer isimleri olarak İngilizceye yerleşmişlerdir. Manchester, Lancaster  ve Winchester bu değişimin en büyük örneklerindendir.

Bunun yanı sıra Britanya’da yolları geliştiren Romalılar “street” kelimesini de İngilizceye hediye etmişlerdir. Ancak tüm bunlara rağmen Latincenin etkisi bu dönemde kalıcı olmamıştır çünkü yalnızca devleti yöneten Romalıların ve zamanla onlarla yakınlaşmak isteyen Kelt aristokratların konuştuğu bir dil olarak kalmıştır, halk tarafından benimsenmemiştir.

Yaklaşık olarak 450’den 1066’ya kadar konuşulan Eski İngilizce, 449 yılında gelen Anglo-Sakson kralların bölgeye hükmetmesiyle başlamıştır. Anglo-Saksonların beraberlerinde getirdikleri Germen dillerine ek olarak bu dönemde Latince etkisini Hristiyanlıkla birlikte devam ettirmiştir. Fakat  yalnızca  bu diller değil, 8. yüzyılda başlayıp 11. yüzyıla kadar devam eden Viking işgallerinden dolayı Eski Norsça da İngilizce ile harmanlanmaya başlamıştır.

Latince

Bu yıllar arasında Latince, Hristiyanlık aracılığıyla İngilizce üzerindeki etkisini artırmış özellikle yazılı kültürü geliştirmiştir. “Bishop (piskopos) ve altar (sunak) gibi dini kelimelere ek olarak school (okul) ve verse (dize) gibi eğitim ve yazılı dil ile ilgili kelimeler İngilizceye girmiştir. Ancak gündelik birçok kelime de dile girmiştir ve bugün İngilizcedeki kelimelerin yaklaşık olarak %60’ının kökeni Latincedir. %29’u ise dolaysız olarak Latinceden gelmiştir.

Eski Norsça

Eski Norsça 8. yüzyılda Britanya Adaları’nı işgal eden Vikinglerin konuştuğu dildi ve İngilizceyi Keltçeden çok daha fazla etkiledi. Örneğin “sky” (gökyüzü) ve “skip” (geçmek) gibi “-sk” ile başlayan tüm kelimeler eski Nors kökenlidir. Günlerin isimleri bile bu dilden gelir! Thursday, yani perşembe, aslında “Thor’s Day”dir ki Thor İskandinav mitolojisindeki tanrılardan biridir. Wednesday (çarşamba) Odin, yani Woden’ın günüdür,  tuesday (salı) Tyr’in günüdür ve friday (cuma) Frigg’in günüdür.

Aynı zamanda tekil üçüncü şahıs, yani “o” anlamına gelen “he”, “she” ve “it” zamirleri ile kullanılan fiillerin sonuna gelen “-s” eki de Eski Norsçadan gelmektedir. Daha önce bunun yerine “-th” kullanılıyordu. Aşağıda örneklendirelim.

Örnek: She comes to table and finds a seat. (Masaya geliyor ve oturacak bir yer buluyor.)

Eski Norsça etkisiyle bu cümle “comes” kelimesi ile oluşturulmaktadır.

Örnek: She cometh to the table and finds a seat. (Masaya geliyor ve oturacak bir yer buluyor.)

Yukarıda ise Eski Norsça etkisinden önce “come” fiilinin nasıl yazıldığını örneklendirdik.

Orta İngilizce, 1066’daki Norman İstilası ile başlar. Normandiya’dan gelen İskandinav kökenli Normanların lideri I. William (diğer bilinen ismiyle Fatih William) İngiltere tahtını son Anglo-Sakson kral olan Harold Godwinson’dan alarak yeni bir çağ başlatmıştır. Bu dönemle birlikte İngilizcede Fransızca etkisi görülmeye başl ve yönetimin ana dili oldu. Latince etkisi ise bilimde ve dinde etkisini artırmaya devam etti.

Fransızca

Fransızca bu dönemde halkın dilinden çok saray diline girdi ve hukuk alanında birçok terim Fransızcadan alındı. Buna verilebilecek en büyük örnekler arasında “government” (hükümet) ve “judge” (yargıç) kelimeleri yer alır. Justice (adalet), parliament (parlamento) ve “prison” (hapis) kelimelerinin de Fransızcadan geldiğini göz önünde bulunduracak olursak bu dilin İngiliz hukuku üzerindeki etkilerini tam olarak anlamış oluruz.

Latince, bu dönemde klasik metinlerin yeniden hatırlanıp bilimsel görüşün merkezi haline getirilmesiyle başlayan Rönesans akımı ile bilimin dili olmaya devam etti. Fransızca ise diplomasi ve moda aracılığıyla İngilizceye yeni kelimeler getirdi. Aynı zamanda Rönesans kültürünün yayılmasıyla müzik ve mimari gibi sanat dallarında İtalyancanın etkisi görülmeye başladı.

Latince

Bilimin dili olarak İngilizcede yaşamaya devam eden İngilizceye Rönesans döneminde 10 bin ile 12 bin arasında yeni Latince kelime girmiştir. Bunlara örnek olarak “sophisticated” (sofistike), “juvenile” (genç) ve “enthusiasm” (istek, heyecan) kelimeleri gösterilebilir.

Fransızca

Romantik çağa denk gelen bu dönemde Fransızcadan moda ve kültürle alakalı “ballet” (bale), “perfume” (parfüm) ve “fashion” (moda) gibi kelimeler alınmaya devam edilmiştir.

İtalyanca

Rönesans akımının başladığı yer olarak İtalyanca bu dönemde İngilizceye “opera” (opera), “piano” (piyano) ve “violin” (keman) gibi çeşitli kültürel kelimeler katıp zenginleştirmiştir.

1600’lü yıllardan itibaren hızla gelişen teknoloji ve globalleşme sayesinde artık kültürler birbirleriyle çok daha yakın etkileşim içindeler. Hintçeden Japoncaya kadar çeşitli dillerden kelimeler İngilizceye girmiş ve girmeye devam etmektedir. Özellikle internetin hayatımızı şekillendirmeye başladığı bu dönemde dillerin birbirlerinden kelime alması hızlı bir süreç haline gelmiştir. Japoncadan alınan “tsunami” ve “emoji” gibi kelimeler yalnızca İngilizcede değil Türkçede de aynı şekilde kullanılmaktadır ve Hintçe kökenli “shampoo” (şampuan) kelimesi gibi daha birçok Hintçe kelime global dünyada yer edinmiştir.

İngilizce öğrenmek istiyor ama bunu evinizde gerçekleştirmek istiyorsanız doğru adrestesiniz! Şimdi kaydolun ve Novakid’in deneyimli öğretmenlerinden İngilizce öğrenmeye başlayın.