Dünyada neden bu kadar çok dil var?

Dil, insan iletişiminin sistematik bir şekilde kelimeler kullanılarak oluşturulan biçimidir ve oluşma süreci hakkında kesin bir sonuca hala varılamamıştır. Dillerin doğuşu ile ilgili kuramlardan biri, dilin başlangıcı olarak insanların hayvanların çıkardığı sesleri taklit etmesini gösterir. Ancak dilin insanların duygularını yaşarken istemsiz olarak çıkardıkları seslerden gelişmeye başladığını öne sürenler de vardır.

Popüler teoriler arasında dilin jest ve mimikler aracılığıyla geliştiği iddiası yer alır. Tüm bunlarda gerçeklik payı olabilir fakat dilin gelişmesi için önce insanın bilişsel kapasitesinin gelişmesi gerektiği bariz bir gerçektir. Peki bu gelişim neden olmuştur?

Bu konu insanların hayatta kalma içgüdüsüyle bağlantılıdır. Evrim sürecinde insanlığın var olmaya devam edebilmesinin sebebi bilgi aktarımı yapılarak gelecek nesillerin tehlikeye karşı daha korunaklı olması ve toplu avlanarak ve sosyal bağlar kurarak birbirlerine göz kulak olmalarıdır, bunları en başarılı şekilde yapabilmek için insanların gelişmiş bilişsel becerilere sahip olmaları gerekir. Tüm bu çevresel faktörlere ek olarak evrim süreci boyunca hyoid kemiği gibi bir dilin konuşulmasını fiziksel olarak mümkün kılan biyolojik faktörler dillerin doğuşuna zemin hazırlamıştır. Ancak tüm bu faktörler dünyada neden farklı diller olduğu sorusunun cevabı olamaz. Gelin şimdi de bu soruyu cevaplayalım.

İnsan evrimi insanların ihtiyaçları çerçevesinde değişir ve gelişir, dil de bunun parçası olarak insan tarihi boyunca değişmiştir.

Diller tarihine baktığımızda ilk önce 12-15 – sayısı değişebilmektedir – farklı dil ailesi olduğunu görürüz. Bu dil ailelerindeki dillerin toplamı ise 7 bin’den fazladır! Bu dil çeşitliliği her şeyden önce insanların yaşadığı yerlerin coğrafyası ile ilgilidir. İnsanlar sel ve yanardağ patlaması gibi doğal afetlerin yaşandığı bölgelerden uzak durmuş ve bu nedenle önemli miktarda nüfus artışı yaşanmıştır. Nüfus artışı da karşılık olarak dil ve kültürde çeşitliliğe yol açmıştır.

Ancak bu çeşitlilik insanların aynı yerde kalmasıyla ortaya çıkamazdı. İnsanlar tarih boyunca göç ederek farklı gruplara ayrılmış ve iletişim araçlarının kısıtlılığından dolayı birbirlerinden izole olmuş şekilde yaşamlarını sürdürmüşlerdir. Bu nedenle diller birbirlerinden bağımsız bir şekilde gelişmeye başlamıştır.

Bağımsız olarak gelişmeye başlayan dillerin farklılaşmasındaki sebeplerden biri farklı coğrafyalardan ilham almalarıdır. Farklı bitkilere, hayvanlara ve toprak yapısına sahip bölgeler dildeki o alana ait kelimelerin çokluğuna ve azlığına karar veren bir etken olmuştur. Aynı zamanda, eğer insanların çevresindeki sesleri taklit ederek dillerin ortaya çıktığını kabul edecek olursak, çevresel faktörlerin diller üzerindeki etkisini kavramış oluruz.

Bu noktada aklımıza şu soru takılabilir: artık dil tüm ihtiyaçlarımızı karşılayabilecek bir noktada. Neden hala değişmeye ve gelişmeye devam ediyorlar?

Bu çok makul ancak bir o kadar da insanların ve dünyanın devamlı değişim halinde olduğunu görmezden gelen bir soru. İnsanların içinde yaşadıkları şartlar devamlı değişir, bu değişim bazen gözle görülebilir olsa da çoğunlukla yavaş yavaş ortaya çıkar. Örneğin teknoloji uzun bir süredir hayatımızda olsa da sadece son yirmi yıldır günlük dilimizde bu kadar baskın bir rolü olmaya başlamıştır. Bu gibi durumlar insanlar var olduğu sürece ortaya çıkmaya devam edecektir, bu nedenle dil de insanların ihtiyaçlarına göre şekillenmeyi sürdürür. Hatta bu ihtiyaçlara göre bazen yeni diller bile doğabilir! 

Bir dilin dil olarak ortaya çıkması aniden yaşanmaz, önce bir lehçe olarak belli bir grup insan tarafından kullanılıyor olması gerekir. Lehçe, bir anadile ait, sayıca daha az kişi tarafından kullanılan ve yazı sistemi olmayan konuşma biçimine verilen addır.

Bir lehçenin dile dönüşmesi için daha büyük bir bölge içinde konuşulması ve yazılı sisteme sahip olması gerekir. Bir zamanlar Latincenin lehçeleri olan günümüz romen dilleri – İtalyanca, İspanyolca, Fransızca, Portekizce ve Romence – bu duruma örnek olarak gösterilebilir.

Son olarak bazı dillerin neden yok olduğu konusuna değinelim.

Bunun sebebi tamamen çevresel etkenlerdir. Yeni bir dilin ortaya çıkabilmesi için tohum açıp filizlenecek bir ortama ihtiyacı vardır. Bu koşullara sahip bir lehçe daha çok insan tarafından ve daha büyük bir bölge içinde kullanılmaya başladığında dile dönüşür. Ancak savaş, kıtlık, dini misyonlar gibi tarih boyunca etkili olmuş faktörler bir dilin tam tersine yok olmasına sebep olabilir. Bir dil onu konuşan insanlar olduğu sürece hayatta kalacaktır, dili konuşan son kişinin ölmesi dilin de ölümü anlamına gelir.

Yazımızın sonuna geldik, ancak bitirmeden önce insanların sık sık yanıldığı bir noktaya değinelim. Sanılanın aksine, İngilizce dünyada en çok konuşulan dil değildir. Bu unvan Çinceye ait olup İngilizce listenin üçüncü sırasında, İspanyolcadan hemen sonra yer alır. Ancak tahmin edilebileceği gibi dünyanın en çok öğrenilen dili açık arayla İngilizce! Siz de bu insanlar arasında mısınız? 

İngilizce öğrenmek istiyor ama yeni bir dil öğrenme sorumluluğunun büyüklüğü altında ezilmekten korkuyor musunuz? Novakid’le bu korkunuzun üstünden gelip İngilizceyi bir hobi haline getirebilirsiniz! Şimdi kaydolun ve deneyimli öğretmenlerimizle seviyenize uygun hazırlanmış derslerle İngilizce serüveninize başlayın.